Europa moet niet te zuinig zijn naar de Arabische wereld

Minister Rosenthal schrijft maandag 21 februari in de Volkskrant dat er nu een historische kans is om bij te dragen aan de democratisering en hervorming in de Arabische wereld. Daarmee is hij op de goede weg. De afgelopen weken leek de Europese Unie besloten te hebben irrelevant te worden.Vanuit Brussel bleef het stil, vanuit de hoofdsteden klonk naar angstvalligheid neigende behoedzaamheid of zelfs nog een enkel loflied op Mubarak vlak voor hij verdreven werd. Vanuit Den Haag klonken vooral waarschuwingen voor reizigers, of bezorgdheid voor de Moslim Broederschap. De demonstranten in de straten van Tunis, op het Tahrirplein en nu in Bengazi hebben meer verdiend. Hun opstand is dan in de eerste plaats gericht tegen hun eigen autoritaire heersers, maar uit de vele spandoeken in het Engels en Frans blijkt dat de boodschap ook bedoeld is voor de overzijde van de Middellandse Zee.

De Minister is op de goede weg maar nog te zuinig. De laatste weken is vaak de vergelijking gemaakt tussen de revolutie van 1989 in Oost-Europa en de huidige opstanden in de Arabische wereld. En er is al geregeld aangegeven dat Europa in elk geval iets van een vergelijkbare rol zou kunnen spelen. Het zou goed zijn echt en grondig te kijken naar de lessen die geleerd zijn van 1989. Drie dingen vallen op als we daar naar kijken. Ten eerste het onvoorwaardelijke commitment van West-Europa, in elk geval van West-Duitsland, aan het veranderingsproces. Het mocht gewoonweg niet mislukken. Er was geen plaats voor cynische redeneringen als zouden veelal Grieks-orthodoxe Oost-Europeanen niet klaar zijn voor democratie. Ten tweede het aanbod van economische ontwikkeling en toetreding tot de EU. Landen als Roemenië en Bulgarije waren daar misschien nog niet geheel klaar voor, maar het risico werd maar genomen. Terugvallen in dictatuur binnen de EU was immers ondenkbaar. En ten derde de veiligheidsgarantie die de Oost-Europese landen kregen door toetreding tot de NAVO en daaraan gekoppelde de hervormingen van de veiligheidssector.

Deze mate van commitment spreekt toch nog niet uit het artikel van Rosenthal. Natuurlijk is opname van Arabische landen binnen de NAVO en de EU niet echt denkbaar. Maar Arabische landen die echt willen hervormen zullen meer nodig hebben dan vriendelijke woorden en technische steun, ze zullen behoefte hebben aan garanties voor rechtsstatelijke ontwikkeling, economie en veiligheid. Daarvoor zou iets als een ontwikkelings- en veiligheidspact nodig zijn, een vernieuwde versie van de Barcelona-overeenkomst tussen de EU en Mediterrane landen. Een pact dat een werkelijk genereus aanbod is voor hervormende landen, maar ook voorwaarden stelt. De minister schetst trots dat er 11 miljard beschikbaar is in het Europees Nabuurschap Beleid, maar voegt daar meteen aan toe dat het efficiënter moet en waarschijnlijk niet meer zal worden. Nu gaat van dat bedrag het grootste deel naar economische en infrastructurele projecten, en erg weinig naar mensenrechten, democratisering en opbouw van de rechtsstaat. Zelf is hij niet eens bereid het voorstel van D66 over te nemen om de ontwikkelingssamenwerkingsrelatie met Egypte in stand te houden.

En de minister stelt dat een opgeheven vinger niet past, maar kan het zelf toch niet laten. Hij spreekt over de normatieve kracht van de Europese Unie die geëxporteerd moet worden naar de Arabische wereld. Nou zal het niet gemakkelijk zijn de demonstranten op het Tahrirplein te overtuigen van de normatieve kracht van onze eigen regering zolang die afhankelijk is van een partij die islam achterlijk vindt en meent dat Palestina in Jordanië ligt. Misschien hebben wij in Europa nu meer te leren van de normatieve kracht van de mensen die hun leven wagen voor burgerschap, democratie, menselijke waardigheid. Ook kan de minister het niet nalaten de Palestijnen er op te wijzen dat zij geen unilaterale stappen mogen nemen. Alsof de stappen die Israel iedere dag neemt om nederzettingen uit te breiden niet unilateraal zijn. En alsof de demonstranten in Arabische landen hebben zitten wachten optoestemming voor zij gingen demonstreren voor vrijheid. De Palestijnen beseffen ook dat vrijheid en zelfbeschikking waarschijnlijk niet op een presenteerblad worden aangeboden in onderhandeling, maar dat het nodig is daar zelf stappen voor te nemen. Als die geweldloos zijn en als die passen binnen de kaders van het internationaal recht, dan verdienen die dezelfde ruimhartige steun als de minister nu aan de andere Arabische landen toe wil zeggen die dappere zelfstandige stappen nemen.

Minister Rosenthal heeft gelijk dat er nu een historische kans ligt in de Arabische wereld. Laten we daar geen verkeerde zuinigheid of dubbele standaarden tegenover stellen, maar werkelijk doen wat de minister zegt te willen: de verlangens en de dappere stappen van Arabische burgers naar menselijke waardigheid, democratie en respect voor mensenrechten een serieuze kans geven.

Advertenties

Over Jan Jaap van Oosterzee

Adviseur beleid en public affairs Midden Oosten en Kaukasus bij IKV Pax Christi.
Dit bericht werd geplaatst in Arabische Wereld. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s