Gastblog Freek Landmeter: Triomf of tragedie in Libië? Politiek dweilt met kraan open

Geweldig nieuws: de Nederlandse militairen in Libië zijn vrijgelaten! Triomf voor de Nederlandse bewindslieden en diplomaten en voor Khadaffi. Tragedie voor de burgers van Libië. Ongetwijfeld is de achterlating van de helikopter niet de enige prijs die Nederland betaalt. Als minister Rosenthal stelt dat ons  economisch belang komt voor mensenrechten, dan vrees ik dat de rekening bij de Libische burger wordt neergelegd. Zal Nederland nog zo stevig pleiten voor een no-fly zone of voor een embargo? Hebben wij Khadaffi beloofd ons niet verder te mengen in zijn binnenlandse aangelegenheden en mag hij dus ongehinderd zijn bevolking bombarderen en tiranniseren? 

Als jonge ingenieur bouwde ik mee aan een bunker voor Khadaffi. Hierna ging ik werken bij Artsen zonder Grenzen en IKV Pax Christi. Van bunkerbouwer werd ik een vredesbouwer.
Werken in Libië was een breaking point in mijn leven. Ik werd geconfronteerd met de andere kant van het gelijk. Libiërs die mij vroegen waarom zij wel veroordeeld werden voor de steun aan vrijheidsstrijders in Ierland (IRA) en de Amerikanen niet voor hun steun aan vrijheidsstrijders in Nicaragua (de Contra’s). Ook werd ik geconfronteerd met hypocrisie van de westerse wereld en haar economische belangen. Ik ontdekte  hoe de internationale gemeenschap Libië een embargo opgelegde in verband met Lockerbie en tegelijkertijd met allerlei middelen hun eigen embargo probeerden te omzeilen. Dit alles ten gunste van olie en andere economische belangen.

In diezelfde jaren viel de Muur; in die tijd had ik  een relatie met een Oost-Duitse studente. In de studentenkerk in Leipzig was zij zeer actief betrokken bij de Wende, hun Wende. Niet bij de Eenwording, die van het Westen. Ontnuchterd bleven zij en haar mede-activisten achter toen hun revolutie voor een beter Oost-Duitsland eindigde in een annexatie door West-Duitsland. Verward was ik omdat ik dacht dat ze bevrijd waren, terwijl zij zich bezet voelden.

Ik realiseerde me toen hoe naïef en eenzijdig ‘westers’ mijn wereldbeeld was; hoe politieke leiders in de publieke opinie halve waarheden gebruiken en hoe korte termijn denken en economisch belang elkaar versterkten.

In mijn trektocht door conflictgebieden als Bosnië, Afghanistan, Colombia en Congo veranderde ik in een realistisch idealist. Ik ben enerzijds cynisch geworden over de goede bedoelingen van de internationale gemeenschap en anderzijds realistischer over de maakbaarheid van de wereld en de kracht en het recht van mensen om hun eigen levensloop te bepalen. Het is goed dat we een wapenembargo instellen, maar is het niet cynisch dat we dat doen nadat we de wapens geleverd hebben? Het is goed steun te geven aan mensenrechtenactivisten in de Arabische wereld , maar was het niet beter geweest dat al veel langer te doen naast alle steun aan dictators. Het is goed dat we nu noodhulp verlenen aan vluchtelingen maar hadden we ook niet meer structurele steun kunnen geven aan de jongeren die al jaren pleiten voor een meer democratisch Egypte, Tunesië en Libië?

Het is begrijpelijk dat de Libische opstandelingen vragen om steun maar geen buitenlands militair ingrijpen. Het is begrijpelijk dat ook de EU en Navo twijfelen over ingrijpen. Allemaal hebben we lessen geleerd van het kortzichtig militair ingrijpen in Afghanistan en Irak. We dachten even orde op zaken te stellen maar laten nu een grote puinhoop achter. Bij ons werk als IKV Pax Christi in dit soort repressieve staten weten we dat het van de burgers zelf moet komen. Onze rol is niet in te grijpen nu het fout gaat, maar hen te steunen in hun eigen veranderingsproces. Voorkomen in plaats van genezen. Steunen in plaats van helpen. Lange termijn solidariteit in plaats van publicitaire hypes.  Zo ontstaan nieuwe stabiele samenlevingen met ruimte voor vrede, veiligheid en mensenrechten, een goed klimaat voor duurzame economische ontwikkeling op lange termijn en daarmee los van ons subsidie-infuus.

De radeloosheid van wereldleiders rond de ontwikkelingen in Egypte gaf al aan dat hun beleid gebaseerd is op behoud van de status quo, het veiligstellen van economische belangen, op korte termijn denken. Zo blijft het dweilen met de kraan open, lopen we achter de feiten aan, blijven we pleisters plakken en wordt het buitenlands beleid en internationale samenwerking steeds moeilijker uit te leggen aan het publiek. Want dat vraagt terecht: waarom stoppen we Khadaffi niet?

Ik ben oprecht blij dat onze  drie militairen nu al heelhuids bevrijd zijn. Ik mag hopen dat de tweede kamer in het komende debat niet enkel vraagt naar het detail van de militaire planning rond de mislukte helikoptervlucht maar het grotere verhaal aan de orde stelt, waarom wij zoveel risico durven te nemen voor bescherming van Nederlands belang en zo weinig voor Libische burgers. Een duurzaam beleid zou een triomf zijn voor de burger in Libië en Nederland.

Freek Landmeter is sinds  2001 directeur bij de vredesorganisatie IKV Pax Christi

Advertenties

Over Evert- Jan Grit

programmaleider Midden-Oosten
Dit bericht werd geplaatst in Arabische Wereld, Gastblog, Libie, Nassama en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Gastblog Freek Landmeter: Triomf of tragedie in Libië? Politiek dweilt met kraan open

  1. Jonas zegt:

    “waarom wij zoveel risico durven te nemen voor bescherming van Nederlands belang ”

    Omdat de Nederlandse regering in eerste plaats verantwoordelijk is voor de de Nederlandse burgers, en zeker diegenen die zij zelf onstabiele situaties in sturen.
    Zeker is er een plaats voor hulp aan Libische rebellen/opstandelingen/demonstranten/vrijheidsstrijders of hoe je ze ook wilt classificeren. Maar de eerste plicht van de staat is de bescherming van haar eigen burgers, en het lijkt me toch wel dat dat ook de kerntaak moet blijven.

    Vervolgens de vraag over geen militair ingrijpen maar wel een no-fly zone.
    Je kan niet beiden hebben. Voor een no-fly zone zal je in de eerste plaats ook moeten zorgen dat de luchtdoelartillerie op de grond wordt vernietigd zodat je minder risico loopt als je straks een helikopter of vliegtuig probeert te onderscheppen dat zo’n zone doorkruist.
    Dat houdt dus in dat er grondbombardementen op Libische stellingen moeten worden gedaan om de dreiging te minimaliseren. Volgens mij telt dat toch al als militair ingrijpen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s