Gastblog Freek Landmeter: Houdt het niet bij een no-fly zone en lever nooit wapens

‘Van Bunkerbouwer voor Libië werd ik vredestichter’

Het geeft geen pas om eerst te verdienen aan wapenexport naar een fout regime en dan later te besluiten tot militair ingrijpen, betoogt Freek Landmeter, maar laat de Libiërs niet in de steek.

Als jong ingenieur bouwde ik mee aan een bunker voor Gadaffi. Ik stapte over naar Artsen zonder Grenzen. Nu werk ik bij de vredesorganisatie IKV Pax Christi. Van bunkerbouwer werd ik vredestichter. Werken in Libië was een keerpunt in mijn leven. Ik werd geconfronteerd met de andere kant van het gelijk. Libiërs vroegen mij waarom zij wel werden veroordeeld voor de steun aan vrijheidsstrijders in Ierland (IRA) en de  Amerikanen niet voor hun steun aan vrijheidsstrijders in Nicaragua (de Contra’s). Ik ontdekte hoe de internationale gemeenschap Libië een embargo oplegde, in verband met de aanslag op een passagiersvliegtuig bij Lockerbie, en tegelijkertijd dat embargo omzeilde ten bate van olie en andere economische belangen.  

Een wapenembargo is prima, maar we doen het pas nadat we de wapens hebben geleverd. Het is goed om steun te geven aan mensenrechtenactivisten in de Arabische wereld. Hadden we dat niet al veel langer moeten doen, naast alle steun aan dictators? De  radeloosheid van wereldleiders over de ontwikkelingen in Egypte en Libië toonde al dat hun beleid is gebaseerd op behoud van de status quo, op economische belangen en op kortetermijndenken.

Door mijn werk bij IKV Pax Christi weet ik dat verandering in repressieve staten van de burgers zelf moet komen. Onze rol is niet alleen om in te grijpen nu het fout gaat, maar ook om hen te steunen in hun eigen verandering– voorkomen in plaats van pleisters plakken. Zo ontstaan stabiele samenlevingen met ruimte voor vrede, veiligheid en mensenrechten, voor een veilig en menswaardig bestaan, een goed klimaat voor duurzame, economische ontwikkeling en daarmee vermindering van het aantal vluchtelingen en verlossing van de subsidie-infusen.

Het is begrijpelijk dat de Libische opstandelingen vragen om steun en tegelijk terughoudend zijn over buitenlands militair ingrijpen. Het is begrijpelijk dat ook Europese Unie, |NVO en Verenigde Naties twijfelen over ingrijpen. Allemaal hebben we lessen geleerd van Afghanistan en Irak, maar dit mag geen excuus zijn voor het onbeschermd laten van Libische burgers. Het is onze verantwoordelijkheid om hen te beschermen nu hun eigen staat hen aanvalt.

Het instellen van een no-fly zone is, los van de eventuele militaire effectiviteit, een politieke boodschap van gewicht, waarbij in het uiterste geval verder militair ingrijpen niet moet worden uitgesloten. Mochten bewijzen bestaan van grootschalige mensenrechtenschending en mocht druk daartegen te weinig helpen, dan moet onder VN-mandaat bereidheid bestaan om militair de daad bij het woord te voegen.

Tegelijk moet de bescherming verder gaan dan het instellen van een no -fly zone. Gaddafi heeft in het verleden en ook nu weer aangetoond dat hij over lijken gaat en de internationale gemeenschap te slim af is. Ik heb Libiërs leren kennen als geraffineerde onderhandelaars. Laten we hen niet onderschatten. De triomfantelijke glimlach van Gaddafi’s zoon toont dat het regime zelfs rekent op de besluiteloosheid van de internationale gemeenschap. Deze glimlach belooft weinig goeds. Laten we niet, uit opportunisme of uit goedgelovigheid, denken dat met de no-fly zone geen afrekening zal volgen. Gaddafi zoekt altijd de grenzen op. Hij provoceert. Ook nu zal hij de moeizaam ontstane, internationale overeenstemming proberen te verzwakken. Ruimte voor een snelle inname van Benghazi heeft hij niet meer, maar verloren heeft hij nog lang niet. Zonder al te veel geweld kan Gaddafi Benghazi afgesloten houden van de buitenwereld, wachten tot een andere crisis de aandacht van de wereld verslapt en via een slepend proces alsnog de overwinning boeken. 

Door politieke en economische druk en dreiging door het Internationale Strafhof met vervolging van Gaddafi en zijn zonen moet Gaddafi worden gedwongen tot onderhandelingen over machtsdeling en hervormingen,opdat het geweld stopt. Laten we hopen dat opportunisme en economische belangen niet te snel weer de boventoon gaan voeren, ook niet voor Nederland.

Laat de Tweede Kamer het kabinet niet alleen bevragen over de details rond de mislukte helikoptervlucht, maar over heel het buitenlandbeleid. De Eerste Kamer debatteert dinsdag overmogelijke doorvoer van clustermunitie over Nederlands grondgebied. Donderdag debatteert de Tweede Kamer over het Nederlandse wapenexportbeleid.

Dat zijn genoeg momenten om kleur te bekennen. Houden we vanaf nu echt op met wapenleveranties of doorvoer van wapens aan regimes die mensenrechten schenden? Of blijft geld verdienen voor ons belangrijker en plakken we liever pleisters dan dat we leed voorkomen?

Een krachtdadig optreden kan een tragedie in Oost-Libië voorkomen. Een duurzaam buitenlandbeleid kan voorkomen dat dit soort tragedies zich herhalen.

Freek Landmeter is sinds 2001 directeur van IKV Pax Christi.

Advertenties

Over Evert- Jan Grit

programmaleider Midden-Oosten
Dit bericht werd geplaatst in Gastblog, Libie, Nassama. Bookmark de permalink .

Een reactie op Gastblog Freek Landmeter: Houdt het niet bij een no-fly zone en lever nooit wapens

  1. Joris zegt:

    Nederland leverde de aflopen 15 jaar massaal wapens aan dictatoriale regimes in het Midden-Oosten en Noord- Afrika, waar dergelijke wapens nu worden ingezet tegen demonstrerende burgers. De regering heeft de wapenleveranties even stil gelegd, maar het risico is levensgroot dat als de regio van de voorpagina’s verdwijnt, de wapenhandel gewoon weer wordt hervat. Tenzij het wapenexportbeleid verandert. Op 24 maart debatteert de Tweede Kamer hierover.
    Minister Rosenthal heeft gezegd het beleid niet alleen naar letter maar ook naar strekking te willen uitvoeren. Volgens de Campagne tegen Wapenhandel betekent dit: nooit wapens leveren aan ondemocratische regimes, dictators en grove mensenrechtenschenders. Het risico dat die wapens vroeg of laat worden ingezet tegen burgers is veel te groot.
    Teken de petitie: stopwapenhandel.petities.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s