Gastblog Freek Landmeter: Geweld kent geen winnaars

Tijdens mijn werk voor Artsen zonder Grenzen, een aantal jaren geleden in Afghanistan, ontdekte ik hoe weinig verschil er soms kan zitten tussen vriend en vijand. De Amerikanen hadden de mudjahedeen getraind en bewapend om de Russen te verdrijven. Toen dat geslaagd was, stelden de Amerikanen alles in het werk hun Stinger rakketen terug te kopen, omdat ze bang waren dat die door terroristen tegen henzelf gebruikt zouden worden.

Het vertrek van de Russen was ook het begin van een bloedige burgeroorlog, waarbij de verzetsstrijders veranderden in warlords.  Zozeer ook tot vijanden van het volk dat vrouwen in Uruzgan blij waren met de komst van de Taliban, die zij bijna als bevrijders verwelkomden omdat zij de mudjahaeeen ontwapenden en weer veiligheid voor hun families brachten. Het was een periode waarin ik zonder enige zorg door Uruzgan kon rijden om met de Taliban te overleggen over gezondheidszorg en onderwijs. Geen haar op mijn hoofd die daar nu nog aan zou denken,  en hoe wrang was het te zien dat de bevrijders weer veranderden in onderdrukkers, speciaal van de vrouwen. 

Osama Bin Laden, een de briljante leerlingen en vriend van de VS van destijds, gaf opdracht tot de aanslag van 11 september 2001; de vriend werd vijand. Ongelukkig genoeg bleek hij in Afghanistan te verblijven en dus gingen we daar achter hem aan en wilden terloops ook nog de Afghanen van de Taliban bevrijden. Zeker wij als Nederlanders wilden vrienden zijn van de Afghanen, winning hearts and minds. En toch zijn we geen graag geziene gast. 

Nu in Libië rijst weer de vraag, gaan we Libiërs bevrijden of gaan we burgers beschermen? Geven we wapens en training aan de opstandelingen of beschermen we de burgers en zetten we ons ten volle in op het geweld te stoppen?

Als vredesbeweging wijst IKV Pax Christi het gebruik van geweld af tenzij mensenlevens in groten getale in gevaar zijn en de VN een mandaat geeft tot bescherming van burgers via militaire weg. Dan nog moet het geweld met grote terughoudendheid worden ingezet. De les van onder andere Afghanistan is dat militair ingrijpen geen duurzame oplossing brengt. De nadruk moet nu liggen op politieke proces, het oproepen tot een staakt het vuren, het verzwakken van het regime. In dat licht is het hoopgevend dat na eerdere kopstukken nu ook Moussa Koussa, de minister van buitenlandse zaken, is overgelopen.

En we moeten ons ook richten op de opstandelingen. Wie zijn zij en zijn zij bereid het geweld te stoppen en te onderhandelen over machtsdeling? Want voor we het weten zijn onze huidige vrienden onze vijanden van morgen. 

Het is goed dat de Tweede Kamer zich ook nu weer heeft uitgesproken voor bescherming van burgers en voor bewaking van het mandaat. Laten we militair terughoudend zijn, ten volle inzetten op het politieke proces en ruimte laten voor de gematigde, geweldloze krachten van beide zijden. Bescherming voor burgers, druk op dictators en geen wapens aan onbekenden. Dan kan onze opstelling een signaal geven aan zowel regimes als hervormingsgezinden in andere landen in de regio: geweld kent geen winnaars. Dan is Libië een trieste waarschuwing en zijn Egypte en Tunesië hoopgevende voorbeelden. En ja, dan voelen we ons wellicht geen bevrijders maar zijn we in de toekomst hopelijk wel bevriend met een volk dat zichzelf heeft bevrijd.

Advertenties

Over Evert- Jan Grit

programmaleider Midden-Oosten
Dit bericht werd geplaatst in Gastblog, Libie, Nassama. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s