Gastblog Lambrecht Wessels: Liever Gezond Verstand dan Rapid Deployment

Nederland is gevraagd om met de European Rapid Deployment Force een humanitaire missie te gaan leiden in Misrata, een stad nabij Tripoli,. Veel interessanter dan de vraag of we ons (weer) in dit ongewisse avontuur moeten storten, is waar we met Libië naar toe willen. Hoe krijgen we Libië stabiel en relatief progressief? Als we die vraag niet eerst stellen en beantwoorden is die missievraag zeer oninteressant.

We bedoelen het slecht/De Koopman en de Dominee

Al decennialang hebben wij het slechtste voor met het Midden Oosten. Dat klinkt wat baud, maar zolang de olie vloeit en onze bondgenoten in hun buitenland beleid relatief blind pro-Israël zijn boeit de rest ons niet. In de koude oorlog en daarna hebben wij (de Sovjet Unie en de NAVO) de ene na de andere dictator gesteund en politie en veiligheidsdiensten getraind in de fijne kneepjes van onderdrukking en marteling. Behalve onze NGOs. Die trainen oppositie in democratisering, geweldloos verzet en proberen onze politici hierop te belobbyen. Typisch de Nederlandse koopman die zijn belangen verdedigt en de dominee met weinig middelen en stichtelijke woorden. Voor Khadaffi geldt hetzelfde. Eerst bestrijden en de afgelopen jaren goed geld aan olie en wapens verdienen. Het liefst willen we een seculiere, nieuwe dictator, die de olie aan ons (niet aan China) verkoopt en zijn bevolking onder controle houdt. Democratisering in de Maghreb (Noord-Afrika) leidt immers tot onafhankelijk buitenland beleid, misschien nieuwe besluiten omtrent de olieverkoop en minder goedkope arbeid.

Irak II

Tot nu toe blijkt uit de internationale interventie niet dat er actief gezocht wordt naar een nieuwe, rechtvaardige, vertegenwoordigende leiding in Libië Er wordt geen voorlopige regering geholpen zaken op orde te krijgen. Het doet denken aan Irak. De VS weigerde in de aanloop naar de oorlog o.a. met de Sjiitische organisaties te onderhandelen en blokkeerde de vorming van een regering van nationale eenheid in ballingschap. De Sjiieten (60% procent van de bevolking) waren volgens Washington teveel gelieerd aan Iran en dus werd er gekozen voor het steunen van een heel dunne band van ex-Baathisten en Nationalisten (Het Iraakse Nationaal Congres en Iraaks Nationaal Akkoord, Ahmed Khalibi etc.). Als Midden Oosten bestuurslid van het IKV vroeg ik toentertijd aan Amerikaanse vertegenwoordigers waarom ze – als ze zo graag democratie wilden – niet de basisrecepten van stabilisering en democratisering uitvoerden, zoals een regering van nationale eenheid in ballingschap. Hun antwoord was hetzelfde als hun publieke standpunt: We gaan eerst oorlog voeren en dan zien we daarna wat voor krachten er vanzelf naar boven komen. Zoals we weten is dat uitgelopen op een nog immer voortdurend eclatant succes.

Keuze aan de Libiërs

In Libië lopen we nu hetzelfde risico. Als we niet snel de verschillende krachten in Libië bij elkaar brengen, ze op het hart drukken zich aan het oorlogsrecht te houden (bescherming burgerbevolking op straffe van enkele reis Den Haag voor zowel Khadaffi als oppositie) en de Libiërs helpen een nieuwe rechtvaardige grondslag te leggen waarin ze zichzelf herkennen, is langdurige instabiliteit en zijn grotere kansen voor Al Qaida en Islamisten het gevolg. Ook zal het leiden tot een grote vluchtelingenstroom richting Europa. En nu er nieuwe mogelijkheden liggen in hun eigen landen is het laatste wat deze mensen moeten doen dromen over een bestaan als taxi-chauffeur in Amsterdam en boten naar Italië nemen. Ze moeten nu zelf hun land willen opbouwen. Wat mij betreft moeten we de recente vluchtelingen daarom ook voor het overgrote merendeel terug. Juist de geslotenheid van het fort Europa is een drijvende kracht achter de democratisering in de Maghreb.

Nederland moet zich daarom allereerst inzetten voor democratische en niet gewelddadige stabilisering van Libië voordat we (we gaan zelf niet op de grond troepen inzetten) ondersteunende taken zoals bombarderen van gronddoelen (na een ‘mislukte’ publieke campagne voor grondinzet) gaan leveren aan de Rapid Deployment Force. Dat getuigt van gezond verstand.

Lambrecht Wessels is conflict deskundige en politicoloog

Dit artikel staat vandaag in NRC Next

Advertenties

Over Marjolein Wijninckx

Marjolein is programmaleider Midden-Oosten en woont en werkt in Jordanie. Volg haar op Twitter @paxmarjolein.
Dit bericht werd geplaatst in Libie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s