De balans na 2 maanden protesten in Syrie

Nu de protesten voor vrijheid in Syrie ruim 2 maanden gaande zijn, leek het me goed om eens de balans op te maken van waar het land nu staat.

De protesten begonnen 15 maart met heel specifieke eisen. Bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken riepen de familieleden van politieke gevangenen om de vrijlating van alle politieke gevangenen. In Deraa riep de bevolking op tot de vrijlating van de schoolkinderen die waren gearresteerd omdat ze grafitti op een muur hadden geschreven en wilde men dat de gouverneur aftrad. Later riep men ook op tot het beeindigen van de Noodtoestand. Verschillende initiatieven voor specifieke politieke hervormingen werden naar voren geschoven vanuit de organisatoren van de protesten en de politieke oppositie. Van de val van het regime was nog geen sprake, men wilde over het algemeen Bashar al-Assad de kans geven een democratische transitie te leiden.

Een keerpunt was Goede Vrijdag, 22 april, toen 122 demonstranten werden gedood door Syrische veiligheidstroepen. Sindsdien werd tijdens de demonstraties steeds meer geroepen om “de val van het regime” en het vertrek van president Bashar al-Assad, die men persoonlijk verantwoordelijk hield voor het bloedvergieten. Sindsdien riepen mensenrechtenorganisaties en demonstranten op tot vervolging van de verantwoordelijken door het Internationaal Strafhof.

Inmiddels zijn er naar schatting zo’n 850 mensen gedood en bijna 10.000 gearresteerd. Om ruimte te vinden voor al deze arrestanten zijn ze op verschillende plaatsen vastgehouden in openbare gebouwen als scholen en sportcomplexen. Het leger heeft steden als Deraa, Banias, Homs en Jibla omsingeld en aangevallen met tanks, en collectief gestraft door water en electriciteit af te sluiten. Maar deze terreurcampagne, de aanpak van volle repressie en zaaien van angst, heeft de protesten niet gestopt. Nog steeds gaan elke vrijdag de mensen de straat op in dorpen en steden in alle hoeken van het land. Ook in de regio’s zoals Deraa en Banias. Repressie zal de demonstranten niet meer van de straat houden. Zij hebben aan de vrijheid geproefd en roepen tijdens hun demonstraties “Liever dood dan onderdrukt.”

De Syrische autoriteiten lijken in de war door het falen van hun repressie. De afgelopen weken verspreiden Syrische officials en staatsmedia tegenstrijdige berichten. Eerst werd gezegd dat de demonstranten infiltranten waren of Salafisten die een islamitisch kalifaat wilden stichten, dat het gewapende bendes waren die schoten op demonstranten, geen Syrisch veiligheidspersoneel. Twee weken geleden beloofde de adviseur van de president dat er niet langer door veiligheidstroepen op demonstranten geschoten zou worden en prompt werden er die vrijdag “slechts” zes mensen gedood bij de protesten. Terwijl staatsmedia de demonstranten ervan beschuldigde een zionistische agenda te dienen wierp Rami Makhlouf, de neef van de president, in een interview in de New York Times het regime op als beschermer van Israels veiligheid. Ook werd vorige week aangekondigd dat de regering een nationale dialoog wil starten.

De afwezigheid van onafhankelijke media maakt het ontzettend moeilijk om precies te weten wat er gebeurt. Staatsmedia doen alsof de demonstraties minimaal van omvang zijn, de oppositie in de diaspora overdrijft de aantallen juist. Communicatie is lastig. Telefoneren is te gevaarlijk. Skype is het veiligst, maar het internet is vaak uit de lucht. En ook over skype gaan geruchten dat het niet veilig is. Mensen die regelmatig de media te woord staan en dan vooral de Arabische zender Al Jazeera, worden de een na de ander gearresteerd. De mensenrechtenactivisten die nog niet gevangen zitten, zitten ondergedoken. En ondanks dat blijven de Syriers grote risico’s nemen om media van informatie te voorzien en via sociale media het nieuws en de beelden naar buiten te krijgen.

Ook hebben de Syriers de afgelopen maanden al doende nieuwe vormen van geweldloos protest ontdekt. Omdat de demonstraties na het middaggebed onmogelijk werden gemaakt door mensen al toegang tot het gebed te ontzeggen ging men bijvoorbeeld midden in de nacht demonstreren. Of in de kleine steegjes van oude volksbuurten als Barzeh en Salhieh, waar het lastig is voor veiligheidstroepen om positie te nemen. Overal werden kaarsenwakes gehouden. In de regio Idlib werden protesten per bromfiets gehouden. Mannen in Banias kleedden zich in lijkwades om aan te geven dat ze niet af te schrikken waren, dat ze klaar waren voor de dood.

De internationale gemeenschap reageerde uiterst voorzichtig, langzaam en reactief op de gebeurtenissen. Behalve door Turkije is er weinig actieve diplomatie gevoerd om naar een politieke uitweg te zoeken. De VS en EU gaven enkel plichtmatige verklaringen af vanuit Washington en Brussel. Na de militaire aanval en collectieve bestraffing van Deraa besefte men dat het zo niet door kon gaan en werden in VS en Europa voorbereidingen getroffen voor sancties. Maar landen als Rusland en China weigerden zelfs een VN Veiligheidsraadresolutie aan te nemen die de gewelddadige repressie veroordeelt. De ontdekking van massagraven vorige week bij Deraa zorgden voor een schok. De VS en EU kondigden meteen een tweede ronde sancties aan, die nu ook president Bashar al-Assad zelf raken. Maar deze sancties blijven reactief, ze hadden samen moeten gaan met sterkere politieke initiatieven in een vroeger stadium.

Inmiddels is er dus een zekere patstelling ontstaan. De autoriteiten gaan door met hun repressie en de Syriers gaan door met hun protesten. Op de uitnodiging tot dialoog hebben de verschillende oppositiekrachten unaniem geantwoord: Geen dialoog met tanks. Eerst moet het doden stoppen en alle arrestanten en politieke gevangenen worden vrijgelaten, dan kunnen we pas praten. In de grootste steden, Aleppo en Damascus, blijven de protesten klein. De kooplieden van deze steden steunen nog altijd het regime.

Toch blijven mijn Syrische contacten hoopvol. Langzaam maar zeker worden de eerdere leugens van de staatsmedia achterhaald. In het leger is onrust en ook binnen de Baath-partij. Ook binnen de Alevietische gemeenschap, waartoe de president behoort, nemen veel mensen afstand van het geweld. Het zaaien van sectarische verdeeldheid is mislukt, Koerden, Arabieren, alevieten, christenen en soennieten blijven allemaal meedemonstreren en roepen “Het Syrische volk is een”. Het kan lang duren voordat er een doorbraak komt. Maar dat er verandering komt, daar blijft men in geloven. Voor het eerst durven jonge mensen te dromen van een toekomst waarin ze gelijke kansen hebben, waarin hun talent en niet hun connecties bepalen wat ze kunnen bereiken. Ik droom met ze mee.

Advertenties

Over Marjolein Wijninckx

Marjolein is programmaleider Midden-Oosten en woont en werkt in Jordanie. Volg haar op Twitter @paxmarjolein.
Dit bericht werd geplaatst in Syrië. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s