Gastblog Jan Gruiters: Elk mens een veilig bestaan

De Vredesweek staat dit jaar in het teken van ‘Elk mens een veilig bestaan’. Tijdens de aftrap van de Vredesweek afgelopen zaterdag 21 mei in Utrecht stond algemeen directeur van IKV Pax Christi Jan Gruiters uitgebreid stil bij de ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Hier enkele fragmenten uit zijn toespraak.

De Arabische lente laat zien dat het verlangen naar vrijheid het op den duur altijd wint van de angst voor geweld. Zes maanden geleden stak Mohammed Bouazizi, een eenvoudige straathandelaar in Tunesië zichzelf in brand. Hij deed dat uit frustratie over de voortdurende vernedering, als protest tegen de ontkenning van zijn waardigheid als mens. Zijn daad vormde de katalysator van de Jasmijn revolutie in Tunesië. En het bleek de opmaat voor een Arabische lente. Het begin van het einde voor al die regimes die het recht op een veilig en menswaardig bestaan onderdrukken. In een aantal landen zijn regimes bereid tot uiterste te gaan voor het behouden van hun macht. In Syrië laten machthebbers hun eigen bevolking beschieten door sluipschutters, door artillerie en zelfs door tanks. ’s Nachts bonken militairen op de deuren en pakken mensenrechtenactivisten op. Niemand weer hoeveel mensen er inmiddels zijn gearresteerd.

Ik denk aan Dr. Muhammad Ammar, een islamitische geweldloze denker. Hij publiceerde bij het begin van de opstand in Syrië een voorstel voor een politieke uitweg. Zijn Verklaring aan het Syrische Volk is door IKV Pax Christi is ondersteund, vertaald en verspreid onder diplomaten. Op 3 mei kreeg Dr. Ammar een verzoek om naar het presidentiële paleis te komen om zijn routekaart naar een nieuwe toekomst, naar een veilig bestaan voor alle Syriërs te bespreken. Het bleek een val. Na het gesprek is Muhammad Ammar gearresteerd en hij zit nu nog steeds vast in de Adra gevangenis.

Ik denk ook aan de 29 jarige activist Amjad Baiazy. Hij was betrokken bij regionale jongerenuitwisselingen die IKV Pax Christi organiseerde. Vorige week is hij op het vliegveld in Damascus gearresteerd. Hij zou naar Londen gaan waar hij heeft gestudeerd. Zijn familie hoopte hem met stille diplomatie vrij te krijgen maar tot nu toe zijn alle inspanningen zonder enig resultaat. U kunt via onze website op het Midden Oosten blog Nassama meer over hem lezen.

Deze week sprak President Obama over de Arabische lente. Hij refereerde daarbij aan de morele kracht van geweldloosheid als een weg om het recht op een veilig en menswaardig bestaan voor elk mens te realiseren. Uit die morele kracht is ook de Verenigde Staten ontstaan, zo memoreerde hij. Ook in onze eigen recente geschiedenis zijn we trots op de morele kracht waarmee mensen zich hebben verzet tegen onderdrukking en geweld. Die morele kracht van mensen in Syrië en zoveel andere landen doet een klemmend beroep op onze eigen morele kracht.

Volgende week komen de leiders van de G8-landen samen in Frankrijk. Zullen zij hun morele kracht tonen? Zij zijn nog altijd verdeeld over de vraag hoe zij steun kunnen geven aan de Arabische lente. Zij laten zich niet leiden door het recht op een veilig bestaan dat alle mensen toekomt maar door de angst voor immigratie, door de vrees voor instabiliteit, door de belangen in olie.

Het was natuurlijk teleurstellend dat president Obama in zijn speech zweeg over zijn autocratische bondgenoot en olieleverancier Saoedi-Arabië. Teleurstellend ook dat hij aangaf dat er weinig geld is om de Arabische lente te ondersteunen. Dat is onbegrijpelijk omdat de Verenigde Staten jaarlijks wel 35 miljard dollar uitgeven aan het nucleaire wapenprogramma. Onbegrijpelijk omdat Obama onlangs een nucleair vernieuwingsprogramma van 180 miljard dollar voor de komende tien jaar heeft aangekondigd. Morele kracht vergt meer dan mooie woorden.

Ik vraag me af hoeveel geweldloos protesterende burgers er nog moeten worden gedood voordat regeringen het vertrek van dictators eisen. Ik vraag mij af hoeveel mensenrechtenactivisten er nog moeten worden gearresteerd voordat regeringen hun wapenexport aan banden leggen? Hoe vaak nog moet moeten regimes hun tanks inzetten tegen hun eigen bevolking voordat ondernemingen als Total en Shell hun activiteiten in Syrië opschorten en het geweld publiekelijk veroordelen?

Ik begrijp heel goed dat er geen eenvoudige oplossingen zijn. Dat regeringen soms met dictators moeten dealen. Maar de Arabische lente eist van het Westen morele klaarheid. Morele klaarheid juist omdat regeringen in het Westen al zolang regimes steunen die mensenrechten en democratische principes aan hun laars lappen. Morele klaarheid heeft IKV Pax Christi deze week ook gevraagd aan Shell dat samen met Total tot de grootste Europese oliemaatschappijen in Syrië behoort. Ik hoop binnenkort een ontmoeting te hebben met Dick Benschop, de president directeur van Shell in Nederland. Ik zal hem vragen het geweld in Syrië publiekelijk te veroordelen en de werkzaamheden in Syrië op te schorten. Ik zal hem voorhouden dat het zeer waarschijnlijk is dat de tanks die in Syrië burgers beschieten rijden op diesel afkomstig van Shell olie. Ik zal hem vragen of Shell bij de beveiliging van eigendommen en personeel wel kan samenwerken met Syrische veiligheidsinstanties, instanties die in alle geledingen betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen.

Er zijn politici, zoals onze premier Rutte, die parallellen trekken tussen de Arabische lente en de omwentelingen in Oost Europa. Er is echter één markant verschil. Tijdens de communistische repressie stonden westerse regeringen aan de goede kant van de geschiedenis, lijnrecht tegenover regeringen in het Oostblok die mensenrechten schonden. In het Midden Oosten is dat anders. Daar werken westerse regeringen juist samen met regeringen die mensenrechten schenden. De Arabische lente geeft Westerse regeringen een laatste kans op morele klaarheid, een laatste kans om alsnog aan de goede kant van de geschiedenis uit te komen. Juist nu mensen besluiten niet langer in angst te leven, juist nu mensen lijf en leden riskeren voor een menswaardig bestaan, juist nu is morele klaarheid geboden. Daarom moet de Nederlandse regering zich inzetten voor een eensgezind en doortastend Europees beleid dat de Arabische lente ondersteunt. Daarom zou premier Rutte zich met morele klaarheid moeten uitspreken over Syrië en zich moeten inspannen voor de vrijlating van mensen als Dr. Ammar en Amjad Baiazy.

Er is ook een markante overeenkomst tussen de Arabische lente en de Oost-Europese omwenteling. Beide historische ontwikkelingen begonnen niet in paleizen van machthebbers, niet in bestuurskamers van ondernemingen maar bij moedige mensen die verlangen naar een menswaardig bestaan. Mensen die op hun dag besluiten niet langer te leven in angst of onverschilligheid. Mensen die zeggen: “Dit zijn wij – ons verlangen is goed – hier en nu gaat het gebeuren – doe je mee!”

Het is niet de staat of de markt maar het zijn steeds mensen die het verschil maken. Daarom is het voor IKV Pax Christi zo van belang een vredesbeweging te zijn van mensen zoals u en ik. Mensen die zich niet laten gijzelen door angst maar elkaar opzoeken. Mensen die zich verbinden met elkaar, een ideaal delen en samen werken aan een veilig bestaan voor elk mens.

Een veilig bestaan voor elk mens is daarom niet enkel een uitdaging aan het adres van regeringen. Het is ook een uitdaging aan ons. Politici stellen in gesprekken vaak dat zij zich best willen inzetten voor veranderingen maar dat daarvoor geen draagvlak bestaat in de samenleving. Wij worden daarom uitgedaagd om dat draagvlak steeds opnieuw zichtbaar te maken.

Advertenties

Over Jan Jaap van Oosterzee

Adviseur beleid en public affairs Midden Oosten en Kaukasus bij IKV Pax Christi.
Dit bericht werd geplaatst in Arabische Wereld, Gastblog, Nassama. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s