Marokko na het referendum: farce met scherpe tandjes

“Dit is nou onze democratie!” Dat waren de woorden van een van de organisatoren van de demonstratie in Rabat afgelopen zondag nadat we hadden gezien hoe een ambulance een aantal jongeren die door de politie in elkaar waren geslagen had meegenomen, verwond en al. Hij was duidelijk boos, maar niet verbaasd. Voor Marokkanen die actief zijn in de protesten tegen het autoritaire karakter van het regime, tegen de corruptie en de mensenrechtenschendingen, zijn dit bekende taferelen. Voor de buitenwereld is dit echter onbekend; Marokko was toch juist aan het hervormen?

En inderdaad, op 1 juli vond in Marokko een referendum plaats waarin de bevolking kon stemmen over een nieuwe grondwet die, hoewel niet ideaal, een duidelijke stap in de richting van een democratisch systeem zou zijn. Volgens cijfers van de Marokkaanse overheid was het “ja” overweldigend: 98,5%. Het doet denken aan de overwinningen van Mubarak. Ook de opkomst was ongekend hoog: meer dan 70%.

Demonstratie in Rabat 10 juli 2011 met veel politie aanwezigheid

 

Het is waar dat de Marokkaanse koning erg populair is. Hij is niet alleen de politiek leider van het land, maar ook de religieuze leider, de Amir al-Mou’mineen: de leider van de gelovigen. Zijn legitimiteit is dan ook vanzelfsprekend; zelfs zo vanzelfsprekend dat over de populariteit van de koning niet gepraat mag worden. Opiniepeilingen over dit onderwerp zijn taboe, en in een referendum waarin gestemd kan worden tegen een maatregel die de koning zelf heeft aanbevolen kan dat eigenlijk niet. “Het is een filosofisch probleem wat deze overduidelijke verkiezingsfraude nodig heeft gemaakt” aldus Maati Monjib, partner van IKV Pax Christi. Zelfs een overwinning van 80% zou inhouden dat 20% tegen het initiatief van de koning zou zijn, en dat is simpelweg niet mogelijk.  Het regime promoot de heersende mening in Marokko dat het de politici zijn die de blaam treffen voor het niet functionerende democratische systeem. Zij zijn corrupt, verwisselen tijdens kabinetsperiodes van politieke partij en komen veelal niet eens opdagen in het parlement. Het is dit beeld, dat zeker klopt, wat ervoor zorgt dat de gemiddelde Marokkaan gedepolitiseerd is; ongeïnteresseerd in politiek.

Maar waarom is de democratie inefficiënt? Volgens onze Marokkaanse partner is het overduidelijk dat juist de koning de huidige situatie in stand houdt: parlementariërs zijn gevrijwaard van juridische vervolging voor onder andere corruptie, en dus is het politiek ambt een begerenswaardig iets voor de gemiddelde zakenman, of, sterker nog, de gemiddelde drugsbaron. In de nieuwe grondwet is dit artikel onaangetast gebleven. Het verwisselen van politieke partij was volgens de oude grondwet verboden, maar dit werd desondanks getolereerd, sterker nog, er was massale overloop naar de partij ‘van de koning’, de PAM. Het is, zo stellen de critici, de koning zelf die de grondwet schendt.

Hoop dat nu een nieuw begin zou zijn aangebroken is al snel verwaterd: in de nacht van 30 juni op 1 juli is nog snel een aanpassing van de grondwet doorgevoerd, namelijk de bepaling dat de rechter van het constitutioneel hof door zowel de koning als de premier goedgekeurd zou moeten worden. Deze bepaling is veranderd: slechts de goedkeuring van de koning is nog nodig. Zo is ook de beloofde vergroting van de onafhankelijkheid van de gerechtelijke macht last minute nog teruggedraaid. En dus was de versie van de grondwet waar de gerapporteerde 98,5% van de bevolking voor stemde, niet de versie die de burgers in de kranten hadden kunnen bestuderen de weken ervoor.

Uit protest tegen afzetten van straat naar parlement gaan demonstranten op grond zitten

En dus was de demonstratie direct na het referendum massaal. Maar de protestbeweging verliest aan kracht, zondag waren er al weer minder mensen. Lastercampagnes van het regime zijn strategisch in de aanloop van de heilige vastenmaand: er wordt gesteld dat de jongeren van de 20 februari beweging (de coalitie die de protesten organiseert) “Ramadan eters” zouden zijn: ongelovigen. Tegelijkertijd wordt op een andere angst ingespeeld: het zijn juist de islamisten die de drijvende kracht achter de beweging zouden zijn. Zij willen een kalifaat, vrijheden inperken, niet vrijheden vergroten! Bovendien worden mensen de demonstraties zat: elke week zijn op zondag de wegen afgezet in de centra van de grote steden, en ondernemers lopen inkomsten mis. Er zijn hervormingen doorgevoerd, zo argumenteert men, en dus moet het gedonder nu afgelopen zijn.

Organisatoren van demonstratie, jongen in gestreept shirt werd later aangevallen

Voor activisten die streven naar een democratie die wel functioneert, de jongeren van de 20 februari beweging en hun sympathisanten, is nu een kritiek moment aangebroken: kunnen ze druk blijven uitoefenen, kunnen ze de bevolking geëngageerd houden? Er zijn discussies over strategie en actieplannen, maar het is een beweging met weinig ervaring. Het regime lijkt vooralsnog slimmer: zondag was er een ‘tegendemonstratie’ voor het parlement door taxichauffeurs waardoor er op die plaats niet gedemonstreerd kon worden. En het gebruik van geweld is minimaal maar strategisch: de organisatorische jongeren worden gericht aangevallen door de politie in bliksemacties. (Zoals je op de foto’s kunt zien is de jongen met gestreepte shirt een van de leiders van de demonstraties, op de andere foto ligt hij gewond op de grond).

Jongen ligt gewond op de grond na aanval politie

Het lijkt erop dat democratie in Marokko meer van hetzelfde zal zijn: een farce met een scherpe tandjes die – als niemand lijkt te kijken – eventjes hard bijt in de enkel van degene die opstaat en roept om echte vrijheid.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Marokko. Bookmark de permalink .

2 reacties op Marokko na het referendum: farce met scherpe tandjes

  1. Mohamed zegt:

    Beste Thirsa,
    Leuk artikel, maar er zijn op dit moment leuker onderwerpen om daar over te schrijven, bijvoorbeeld de opstand op dit moment in het Arif (noord Marokko) en de reactie van de Marokkaanse overheid welke bewijst dat Marokko nog allang geen democratische land is.

    Mocht u vragen hebben dan hoor ik het graag.

    Met vriendelijke groet,

    Mohamed

    • Thirsa de Vries zegt:

      Dag Mohammed,

      Dank je voor je reactie en mijn excuses voor mijn late antwoord. Het is inderdaad onrustig in Marokko en er valt veel over te vertellen. Helaas ben ik er zelf al een tijd niet meer geweest en is ons programma daar geëindigd vanwege bezuinigingen. Ik zal onze oude partner eens vragen of hij een artikel wil schrijven voor Nassama over de huidige ontwikkelingen.

      Groet

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s