Syrie gaat een koude winter tegemoet

Acht maanden nadat het Syrische volk besloot zich te bevrijden van onderdrukking en zijn menselijke waardigheid terug te nemen, is de kans op vreedzame transitie verloren. De vreedzame protesten begonnen met de roep om vrijheid en om hervormingen. De gewelddadige reactie van de Syrische regering, die vastbesloten was alle geweld nodig om de opstand neer te slaan in te zetten, leidde ertoe dat de roep van de Syrische revolutie langzaam maar zeker veranderde in een roep om het ten val brengen van het regime naar de doodstraf voor president Bashar al-Assad. Naarmate de tijd vorderde en de geweldloze protesten niet in staat bleken de patstelling te doorbreken, werd de roep om een gewapende opstand groter.

Inmiddels zijn we zo ver dat de gedeserteerde militairen, die zich hebben georganiseerd in het Free Syrian Army (FSA), zodanig georganiseerd zijn dat ze in alle delen van het land militaire operaties kunnen uitvoeren tegen veiligheidsdiensten en leger. Waar het FSA aanvankelijk alleen de veiligheidsdiensten en Shabiha, de milities trouw aan de Assad-familie, als doelwit had, hebben ze, na de grootschalige inzet van het leger om woonwijken in steden als Homs aan te vallen, ervoor gekozen ook het Syrische leger tot doelwit te maken. Er is inmiddels dus sprake van een gewapende opstand die zich gestaag uitbreidt.

Tegelijkertijd blijven de leiders van de demonstraties en de oppositie, georganiseerd in de Local Coordination Committees en de Syrische Nationale Raad, waarin deze comite’s ruim vertegenwoordigd zijn, oproepen tot het bewaken van het geweldloze karakter van de opstand. Wat hen betreft moet hun strijd een voorbode zijn voor het nieuwe Syrie dat zij voor ogen hebben: Een Syrie waarin alle verschillende religieuze en etnische groepen als gelijke burgers vreedzaam samenleven. Zij hebben alle geweld en repressie waar het Assad-regime voor stond al in hun strijdmethode af willen leggen.

De kansen op een vreedzame transitie zijn inmiddels echter verkeken. Daarvoor is te veel geweld gebruikt door het regime van Bashar al-Assad. Syrie is diep beschadigd, met de tienduizenden slachtoffers die zijn gemaakt: Naast de meer dan 4000 doden zijn er tienduizenden vermisten, gevangenen, gewonden, vluchtelingen, mensen die van hun eigendommen beroofd zijn. Een van mijn contacten zei laatst: “We waren bang voor een tweede Hama (verwijzend naar het neerslaan van de opstand in die stad in 1982, waarbij naar schatting 20.000 mensen zijn gedood), maar wat gebeurd is, is inmiddels veel erger dan Hama.” De samenleving is diep verdeeld geraakt tussen hen die het regime steunen, en degenen die de revolutie steunen. Bovendien is de gewapende opstand inmiddels een feit. Het regime heeft daarnaast ook wijd wapens verspreid onder leden van de Baath-partij en ook anderen hebebn zich de laatste maanden actief bewapend, hetzij om zichzelf en hun familie en eigendommen te beschermen, hetzij om het gewapende verzet te steunen. Wapens zijn dus inmiddels wijdverspreid, terwijl Syrie juist altijd een vand e Arabische landen met de laagste proliferatie van kleine wapens was. Wat er ook gaat gebeuren, of Bashar al-Assad morgen aftreed, of dat hij zich nog een aantal maanden blijft verzetten, hij is erin geslaagd de puinhoop te creeren waarvoor hij altijd waarschuwde en die hij gebruikte als legitimatie voor het aan de macht blijven: Ik of chaos.

De militarisering van de opstand brengt grote risico’s met zich mee. De internationale gemeenschap kiest er tot nu toe duidelijk voor de militaire optie, een Libie-scenario, uit te sluiten. Er zijn gewoonweg niet genoeg belangen in het spel. Maar wel is het waarschijnlijk dat verschillende landen de Free Syrian Army (gaan) steunen, met name van landen die de Iraanse invloed in Syrie tegen willen gaan. Het Assad-regime krijgt juist steun van Iran, volgens berichten zelfs via aanwezigheid van revolutionaire Gardes op de grond, en daarnaast van Rusland, dat nog steeds wapens levert aan Syrie. Verder zien we dat bijvoorbeeld de Syrische Moslim Broederschap een bondgenootschap met Turkije heeft gesloten en dat ook landen als Frankrijk en Qatar banden met de Syrische oppositie hebben. Dit alles betekent dat er een groot risico is dat voortgaand geweld zal leiden tot een situatie vergelijkbaar met Libanon of Irak, waarin verschillende groepen, elk gesteund door verschillende externe actoren, met elkaar strijd voeren. Syrie wordt daarmee een nieuw slagveld voor de geopolitieke machtsstrijd in het Midden-Oosten. En daarmee wordt ook de kans dat het conflict een sectarische dimensie krijgt groot.

Het is nu zaak dat zo’n scenario voorkomen wordt. De enige kans is op dit moment eigenlijk het initiatief van de Arabische Liga. Dit initiatief is door analisten verwelkomd als het eerste succes van de Arabische Lente, een Arabische Liga die nu eindelijk naar de bevolking luistert. Anderen zijn cynischer over de intenties van de Liga en benadrukken dat het toch vooral de Golfstaten zijn die de actie tegen Syrie leiden en dat deze landen een andere agenda hebben, namelijk de macht van Iran beperken. Toch is het Arabische Liga-initiatief nu het enige dat er is en dat ook zekere impact lijkt te hebben in Damascus. Het betekent een verdere islatie van de Syrische regering en het creert meer ruimte voor actie in VN verband. Nederland en de EU, die zelf geen enkele politieke invloed in Damascus (meer) hebben, zouden dit initiatief dus op alle mogelijke manieren moeten steunen.

Helaas liet minister Rosenthal vorige week in het kamerdebat ter voorbereiding op de bijeenkomst van EU ministers van buitenlandse zaken weten dat hij weinig zag in het initiatief van de Arabische Liga. Daarmee deed hij in feite de deur voor een politieke oplossing dicht, zonder daar zijn conclusies uit te trekken. En ook Tweede Kamerleden spraken hem daar niet op aan. Nederland en Europa lijken zich blind te staren op het uitbreiden van sancties. Maar sancties alleen vormen geen beleid. Sancties hebben tot doel implementatie van beleid af te dwingen. Daarbij hoort ook een exit-strategie, een duidelijk einddoel waarna de sancties beeindigd worden, en beloningen bij “goed gedrag”. Aan een visie achter de sancties lijkt het helaas te ontbreken: Gaat het Nederland en de EU nu om stoppen van het geweld en mensenrechtenschendingen, of hebben sancties tot doel Bashar al-Assad ten val te brengen? Het risico bestaat dat sancties zich maar voort blijven slepen bij een steeds verschuivende of vage beleidsdoelstelling. En uiteindelijk is duidelijk wie hiervoor de prijs zal betalen: De Syrische bevolking. Nu al begint de situatie steeds moeilijker te worden. Dieselolie die wordt gebruikt voor kachels, boilers en vervoermiddelen, is schaars of onbetaalbaar voor de armen. Gas, gebruikt om op te koken en voor kachels, is inmiddels ook veel duurder geworden door de schaarste. De Syriers gaan een koude winter tegemoet.

Advertenties

Over Marjolein Wijninckx

Marjolein is programmaleider Midden-Oosten en woont en werkt in Jordanie. Volg haar op Twitter @paxmarjolein.
Dit bericht werd geplaatst in Syrië. Bookmark de permalink .

Een reactie op Syrie gaat een koude winter tegemoet

  1. Han Raeijmaekers zegt:

    Ik zag intens uit naar je brief. Er gebeurt veel in Syrie (en omringende landen). Ik moet het voor mezelf een plaats geven, ordenen en beoordelen wat we met de verschrikkelijke situatie locaal hier in Nederland voor Syrische mesnen i n |Nederland en i n Syrie kunnen betekeken. Ik heb daarvoor jouw bijdragen via je weblog nodig. De kleine druppels van solidariteit in de Vredesweekbij de aktie voor EtanaBooks mogen niet verdampen, vragen om meer aktie, ook van landelijk en internationaal IKVPaxChristi.
    Je geeft visie bij feitelijke gegevens, je helpt me energie te vinden om aktief te blijven. Met de kleine groep die een paar weken geboeid naar je mocht luisteren en met je over het Midden Oosten kon praten neem ik weer kontakt op, om door te gaan … jouw werk waar mogelijk te steunen,
    Aangezet en gedragen door Nederlands Syrische vredesgroepen en Nederlandse vredesbewegingen kunnen we wellicht met meer mensen Syriers wat warme gevoelens van solidariteit geven in de koude winter.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s