Gastblog Freek Landmeter: Recht spreken in Libië

Saif al-Islam, de zoon van Gadaffi, kan in Libië worden berecht, zo liet hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (ICC) Luis Moreno-Ocampo deze week weten. Een pragmatische keuze van Moreno-Ocampo, nadat waarschijnlijk duidelijk was geworden in zijn gesprekken met de nationale overgangsraad en de militie die Saif gevangen houdt, dat zij niet bereid zijn hem uit te leveren aan Den Haag.

Naar verluidt, zocht Saif zelf eerder contact met het ICC omdat hij vreesde door zijn tegenstanders te worden vermoord zodra hij gearresteerd zou worden. Een gegronde vrees gezien het lot van zijn vader die kort na zijn gevangenneming gelyncht werd. Diens wandaden tegen zijn eigen bevolking waren zo groot en de haat zo diep dat de ‘eigenrichting’ zegevierde. De taferelen van de publieke tentoonstelling van het stoffelijk overschot deden menigeen huiveren en leidde tot vele afkeurende reacties wereldwijd. En terecht, want hoe groot ook de misdaden, het recht dient haar loop te hebben. Het toonde echter ook dat de nieuwe machthebbers weinig grip hebben op de strijders. De vraag is hoe dit nu verder zal gaan. Gadaffi heeft Libië immers achtergelaten zonder functionerend rechtssysteem; het zou macaber zijn als zijn eigen zoon daar nu het slachtoffer van zou worden. Want is berechting in Libië inderdaad geen probleem, zoals Moreno-Ocampo beweert, zolang dit maar volgens internationale rechtsnormen gebeurt? 

Tegelijk mag deze onzekerheid geen reden zijn het besluit van Moreno-Ocampo niet te steunen. Hij toont met zijn besluit de wijsheid niet star vast te houden aan uitlevering aan Den Haag, maar kiest voor de grootst mogelijke invloed die het ICC binnen deze realiteit kan hebben. Betrokkenheid bij de berechting van Saif geeft het ICC niet alleen de kans om invloed uit te oefenen op een eerlijk proces voor dit ene individu, maar ook op de ontwikkeling van een goed functionerend rechtsbestel en daarmee een rechtvaardige samenleving in Libië. En biedt de kans Libië tot het ICC toe te laten treden. 

Na de berechting van Saif en andere kopstukken van het regime mogen de slachtoffers en/of hun nabestaanden echter niet vergeten worden. Het strafrecht is gerechtigheid in vereffende zin: het stelt de dader centraal en legt hen een gerechte straf op. Het risico bestaat dan dat het slachtoffer wordt vergeten. Gerechtigheid in herstellende zin, waarbij het leed en de schade die de slachtoffers zijn aangedaan naar beste vermogen wordt hersteld, is altijd nodig, evenals gerechtigheid in verdelende zin waarbij middelen en mogelijkheden gelijk gedeeld worden door de gemeenschap zodat een ieder gelijke kansen krijgt om zich te ontwikkelen.

Daarom waardeert IKV Pax Christi de pragmatische keuze van Moreno-Ocampo in een zoektocht naar een relevante rol van het ICC in Libië in plaats van in Den Haag. Naast de roep om het straffen van daders vragen wij het ICC en de internationale gemeenschap om steun te geven aan de opbouw van een rechtstaat gebaseerd op menselijke waardigheid, als voorwaarde voor een rechtvaardige samenleving, voor een duurzame ontwikkeling van een onafhankelijk Libië.

Advertenties

Over Evert- Jan Grit

programmaleider Midden-Oosten
Dit bericht werd geplaatst in Gastblog, Libie, Nassama. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s