Hoe een droom een nachtmerrie werd

Anderhalf jaar geleden leken dromen opeens heel dichtbij te komen. Toen de Tunesiers Ben Ali hadden weggejaagd en de Egyptenaren zich na decennia van Mubarak hadden verlost, durfde ik mijn droom uit mijn studententijd weer naar boven te halen: Ooit in een een vrij Syrie te wonen in zo’n mooi, oud Damasceens huis. De dromen van anderhalf jaar geleden worden inmiddels echter meer en meer verdrongen door een nachtmerrie.

Veel van de dingen waar ik met vrienden en collega’s voor vreesde, zijn helaas waarheid geworden. Zo deed het Assad-regime er sinds het begin van de revolutie alles aan om deze van het voor het regime gevaarlijke terrein van geweldloos protest, naar het voor het regime “veilige” terrein van geweld, het terrein waarop het dacht te kunnen overwinnen. Met bruut en overmatig geweld reageerde het regime sinds het begin op vreedzame demonstraties. En inderdaad, na verloop van tijd voelden de Syrische burgers zich gedwongen zich met wapens te verdedigen, het regime met wapens te bestrijden. Het is bewonderenswaardig dat ze zo lang hebben vast kunnen houden aan hun geweldloosheid, en sommige groepen doen dat tot op de dag van vandaag. Maar inmiddels is de vreedzame roep om vrijheid en waardigheid een gewapende strijd om de macht geworden. Een oorlog. Enorme aantallen doden, gewonden, vluchtelingen en ontheemden, vermisten. Mensen zijn getraumatiseerd, zijn al hun bezittingen kwijt.

Een andere angst was dat er een sectarische dynamiek kon ontstaan die tot een burgeroorlog als in Irak of Libanon zou kunnen leiden bij het wegvallen van de staat. Sinds het begin van de revolutie heeft het Assad-regime geprobeerd deze als een sectarische revolutie te framen: Een soennitische opstand tegen het Alevitische regime. Ook speelde het regime de verschillende etnische en religieuze groepen tegen elkaar uit en probeerde ze met geweld tegen elkaar op te zetten. De Syrische bevolking heeft zich daar op indrukwekkende wijze tegen weten te verzetten. De lokale protestcomite’s blijven nog altijd de eenheid van het Syrische volk benadrukken, doen hun best verschillende groepen bijeen te brengen en spanningen te verlichten. Maar de sectarische dynamiek versterkt zich. Mensen identificeren zich voor het eerst als soenniet, christen, druus of aleviet. Doordat juist soennitische gebieden het hardst getroffen zijn door de aanvallen van het regime, is er onder veel soennieten wrok ontstaan tegen de Alevieten, die een centrale rol spelen in het veiligheidsapparaat van de Assads. Hoe langer de strijd voortduurt, hoe lastiger het zal zijn om de sectarische “mindset” onder de bevolking tegen te gaan. In de Balkan en in Irak hebben we kunnen zien hoe dit sectarische monster zich langzaam wortelt in de samenleving. En dat het zich veel sneller nestelt dan het zich laat verdrijven.

Een derde zaak waarvoor we sinds het begin vreesden en waarschuwden, was dat het bewapenen van bepaalde groepen binnen Syrie zou kunnen leiden tot een zogenaamde proxy-oorlog, een oorlog waarbij lokale gewapende groepen voor verschillende regionale en internationale actoren hun strijd uitvechten op Syrisch grondgebied. Terwijl Rusland en Iran het Assad-regime steunen, steunen Saoedi-Arabie, Qatar en Turkije de gewapende oppositie. Dat is een heel gevaarlijke dynamiek waarbij de interne situatie in Syrie internationaliseert en de frontlijn van de geo-politieke machtsstrijd om de regio door Syrie loopt.

Verder was er de vrees dat na decennia van het totaal ontbreken van enige politieke vrijheid, een samenleving die versplinterd was door wantrouwen en paranoia, Syrische politieke krachten onvoldoende met elkaar zouden kunnen samenwerken, onvoldoende in staat zouden blijken om een succesvolle vreedzame transitie tot stand te brengen. En helaas kunnen we na 18 maanden revolutie wel stellen dat de Syrische oppositie er een zooitje van gemaakt heeft. Politieke oppositieleiders werken elkaar tegen in plaats van dat ze samenwerken. De gewapende oppositie is verdeeld in allerlei coalities onder verschillende leiders die ook nog eens door hun buitenlandse wapenleveranciers tegen elkaar uitgespeeld worden.

De Syrische staat is ingestort, mensen zijn aan zichzelf overgeleverd. Het ene bloedbad na het de andere vindt plaats en de wereld staat erbij te kijken. Het land is verwoest en getraumatiseerd, de bevolking diep verwond. Uitzicht op een oplossing is er niet. Het is duidelijk dat noch het regime noch de oppositie militair kan overwinnen. De vraag is, wanneer de leiders van beide kanten zullen erkennen dat ze omwille van hun land een politieke oplossing moeten zoeken. Een Syrische vriend zei van de week: “In plaats van moedeloos te worden kunnen we er maar beter vanuit gaan dat dit 3-5 jaar gaat duren, en daar onze plannen op inrichten.” Heel hard werken om de nachtmerrie te verjagen, dat was zijn boodschap. Dat doorzettingsvermogen, dat ik bij zoveel Syrische activisten zie, is wat me deze dagen nog hoop geeft. Voor de Syriers is er geen weg terug, zij laten zich hun dromen niet meer afnemen. En ik denk dat we ze moeten steunen in het verjagen van nachtmerries; nachtmerries uit het verleden en nachtmerries uit het heden, zodat er een toekomst komt met ruimte voor dromen.

Advertenties

Over Marjolein Wijninckx

Marjolein is programmaleider Midden-Oosten en woont en werkt in Jordanie. Volg haar op Twitter @paxmarjolein.
Dit bericht werd geplaatst in Syrië. Bookmark de permalink .

3 reacties op Hoe een droom een nachtmerrie werd

  1. Passend gedicht van Reve, Graf van een jonge verzetstrijder tijdens de Duitse bezzetting 40-45:

    Graf te Blauwhuis
    voor buurvrouw H. te G.

    Hij rende weg, maar ontkwam niet,
    en werd getroffen, en stierf, achttien jaar oud.
    Een strijdbaar opschrift roept van alles,
    maar uit een bruin geëmailleerd portret
    kijkt een bedrukt en stil gezicht.
    Een kind nog. Dag lieve jongen.

    Gij, die koning zijt, dit en dat, wat niet al,
    ja ja, kom er eens om,

    Gij weet waarom het is, ik niet.
    Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat?

    Gerard Reve (1923-2006)
    Uit: Nader tot u

  2. Ik kom net terug uit onze kerk waar ik, misschien in iets meer kerkelijk-religieuze termen, het zelfde verwoordde. Hoe verdomd moeilijk om hoop te houden.

  3. Han Rraeijmaekers zegt:

    met ruimte voor dromen . ik wens het met jou voor de Syriers en hoop dat het in dit verband niet misplaatst is, binnen jouw idealen, ook voor jou!
    Ik zelf ben maandagavond na een themavond over Syrie (en Palestina) verontrust en toch met sprankjes hoop naar huis gegaan: Jan Jaap vertelde over bijzondere, wijze, moedige en innemende personen en groepen met wie de Vredesbeweging contact heeft,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s