“De”

Gisterochtend bleek dat ook de VS de Syrische Oppositie Coalitie SOC erkent als “de” legitieme vertegenwoordiger van het Syrische volk. Eerder deze week hebben Duitsland en de BeNeLux die stap al genomen, en enkele zuidelijke Europese landen. Scandinavië zal wel snel volgen. Erkenning schept ook verplichtingen, voor de VS en Europese landen, maar evenzeer voor de SOC.

Het is echt iets voor diplomatieke fijnproevers en taal-enthousiastelingen. Nou is “taal zeg maar echt mijn ding” en leek het me de moeite waard de finesses eens even nader te bekijken. Al eerder werd de Syrian National Council erkend als “een” legitieme vertegenwoordiger, maar vooral niet “de”. Nou is het niet zo goed verlopen met de SNC, onderlinge twist en gebrek aan vermogen om de binnenlandse oppositie aan zich te binden, en een halfslachtige houding van het buitenland hebben er wel toe geleid dat de SNC zich inderdaad niet kon ontwikkelen tot “de” vertegenwoordiger. Toen de SOC het leven zag hebben wij al vrij snel gesteld dat die halfslachtige afwachtende houding van het buitenland beslist veranderen moest (zie eerdere blog). De vereniging van de verschillende partijen, de mensen die als leider gekozen zijn (Mouaz Al Khatib, Riad Seif en Suheir Attasi), en de enthousiaste reactie van de Syrische bevolking, overtuigde ons dat het momentum niet verloren moest gaan. In de laatste Syria Alert pleiten we voor erkenning en engagement. Erkenning als “de enige” legitieme vertegenwoordiging. Frankrijk, Turkije en Golfstaten deden dat al. Bij de EU Foreign Affairs Council hadden ze nou weer een andere formulering bedacht”: erkenning als “legitieme vertegenwoordiging van de aspiraties” van het Syrische volk. Eigenlijk weet niemand echt wat dat zou moeten betekenen, zeker in volkenrechtelijke zin. Maar het lijkt er op dat vooral Frankrijk binnen de EU er op aan drong dat de Council een tekst af zou scheiden met de begrippen “legitiem” en “vertegenwoordiging” er in, en in elk geval zonder “een”. Nu erkennen meerdere landen dus de SOC als “de” maar nog niet “enige” legitieme vertegenwoordiger. Kan dat eigenlijk wel? Als een instantie “de” legitieme vertegenwoordiger is, kan er dan eigenlijk ook nog een andere legitieme vertegenwoordiger zijn?

De erkenning, ook zonder “enige” is een goede en noodzakelijke stap. Het opent de weg naar engagement met de SOC en die zal hard nodig zijn om de gewapende groepen onder controle te krijgen en echt een doorbraak te verkrijgen in het zo lang en bloedig voortslepende Syrische conflict. Het schept ook verplichtingen. Allereerst voor de SOC zelf: legitiem vertegenwoordigen zullen ze ook steeds waar zullen moeten maken. De toetreding van de Koerden is een goede stap. Aan Christenen en Alevieten valt nog veel werk te doen, om over een volwaardige inbreng van vrouwen nog maar te zwijgen. Het onder controle brengen van de verschillende gewapende groepen is een immense uitdaging. Dat is geen reden voor een afwachtende houding. Maar het kan geen kwaad om met de SOC ook benchmarks af te spreken.

Maar het schept ook verplichtingen voor de landen die de SOC als “de” erkennen. Als de SOC “de” vertegenwoordiger is, kan je die dan het recht op zelfverdediging tegen oorlogsmisdaden door het Assad regime weigeren? En als je dat recht op zelfverdediging erkent, wat moeten we dan aan met hun vraag om bescherming en wapens?Heeft “de” vertegenwoordiging dan ook al de “verantwoordelijkheid tot bescherming” van haar burgerbevolking.

Responsibility to Protect gaat uit van een voorwaardelijke soevereiniteit. Een land is soeverein onder de voorwaarde dat het bereid en in staat is zijn eigen bevolking te beschermen tegen grootschalig gewapend geweld. Als de staat niet bereid of in staat is zijn bevolking te beschermen, dan vervalt die verantwoordelijkheid aan de internationale gemeenschap. Dat de Syrische regering niet “bereid” is, hadden we al veel eerder geconstateerd. De regering is juist de grootste bedreiging van de veiligheid van de Syrische bevolking. Westerse en Arabische regering hebben al ruim een jaar terug verklaard dat Assad zijn legitimiteit verloren heeft. Maar ons gedeelte van die afspraak hebben we evenmin waar gemaakt: 50.000 doden, 500.000 vluchtelingen en 70.000 vermisten na 20 maanden conflict. Na het vlotte ingrijpen van Westerse landen in Libië in 2011 op basis van R2P principes, had de Syrische oppositie en bevolking alle reden om meer te verwachten van de R2P intenties van de Internationale Gemeenschap.

Nu de SOC “de” vertegenwoordiger is, wat betekent dat dan voor de toepassing van R2P principes in Syrië. De SOC kan er op aangesproken worden dat zij in elk geval “bereid” is, dus de milities onder controle gaat brengen, mechanismes in werking stelt om oorlogsmisdaden tegen te gaan, en duidelijk maakt dat bevolkingsgroepen, in het bijzonder christelijke en Alevitische minderheden, beschermd zullen worden. Met die zware verantwoordelijkheid mogen we de SOC niet alleen laten, maar zij kan er wel op aangesproken worden.  Maar “in staat” zijn roept weer andere vragen op. Minimaal moet training, steun en hulp naar Syrië dan ook vooral via de SOC verlopen of met hen afgestemd worden. Dat geeft de SOC ook de mogelijkheid om gewapende groepen onder controle te brengen. Kan de SOC kwalijk genomen worden als zij niet “in staat” is, als de het de nodige middelen onthouden wordt?

Laten we er niet om heen draaien: bij benodigde middelen draait het natuurlijk ook om middelen om burgers te beschermen tegen luchtaanvallen; Survice to Air Missiles om vliegtuigen en helikopters uit te schakelen, die vormen immers een grote bedreiging voor de gebieden die juist onder controle van de oppositie zijn. En als die middelen dan toch niet verstrekt kunnen worden, misschien met goede redenen, vervalt de verantwoordelijkheid voor de bescherming van de burgerbevolking dan niet vanzelf aan de landen die de SOC wel als “de” willen erkennen, maar niet “in staat” willen stellen?

 

Advertenties

Over Jan Jaap van Oosterzee

Adviseur beleid en public affairs Midden Oosten en Kaukasus bij IKV Pax Christi.
Dit bericht werd geplaatst in Syrië. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s