Een weekje in Irak

Erbil, Irak, dinsdag 5 mei 2015

Al voordat we in Erbil aankwamen, worden we al geconfronteerd met de dagelijkse werkelijkheid van Irak. Afgelopen weekend is bij een bomaanslag in Bagdad een partner van PAX omgekomen. Tijdens ons vorige bezoek vorige maand zaten we nog met hem aan tafel in Erbil om nieuwe programma’s te bespreken. Ons team in Bagdad is erg aangedaan en ik merk, ondanks dat ik de man maar een keer heb ontmoet, dat ook ben aangedaan door de willekeurigheid van burgerslachtoffers. Wellicht omdat dit specifieke slachtoffer een gezicht heeft gekregen in tegenstelling tot de vele burgerdoden van aanslagen in Irak, die vaak als nummers onderin het nieuwsscherm voorbij flitsen.

Gelukkig is Erbil redelijk gespaard gebleven van aanslagen. Hoewel, afgelopen maand ook hier een bom in een wijk waar wij veel komen voor gesprekken met NGOs en diplomaten. Heeft dit mij minder geraakt omdat ik de slachtoffers niet ken? Erbil blijft, ondanks het feit dat het relatief dichtbij gebied is wat wordt gecontroleerd door de Islamitische Staat in Sham en de Levant (ISIS) veiliger dan Bagdad. Mensen hier in Erbil schrikken ook niet meer op van een bomaanslag eens in de paar maanden. Net als in Bagdad gaat het dagelijks leven snel na een aanslag weer snel door: mensen studeren, trouwen, bouwen huizen, gaan naar de markt, de film en eten in restaurants.

In Erbil maken we deze week lange dagen. Dit bezoek staat in het bijzonder in het teken van de situatie rond Mosul, de provincie die grotendeels onder controle is van ISIS. We onderzoeken naar terugkeermogelijkeden voor de honderdduizenden families die nu als vluchteling in de Koerdische autonome regio wonen, indien ISIS daar verdreven wordt. Hoe waren de relaties tussen de verschillende gemeenschappen voordat ISIS opkwam? Hoe kunnen de verdreven families weer samenleven met hun buren? Hoe wordt recht gedaan zonder te vervallen in wraakacties die weer tot nieuwe conflicten kunnen leiden? We praten met veel verschillende mensen en checken bij de ene informant wat de andere ons eerder heeft verteld. ‘Schaken op verschillende borden tegelijk’ is de enige manier om inzicht krijgen in de complexiteit van Irak.

Woensdag 6 mei

Vóór onze eerste afspraak ’s ochtends vroeg ga ik naar de kapper. Een van de weinige mogelijkheden om wat rond te slenteren en de sfeer op te nemen in de buurt. Heerlijk om even buiten de hotel lobbies, restaurants en vergaderzalen te zijn. De kapper waar ik zit komt uit Bagdad en verteld over de vele bomaanslagen daar. Hij wist niet direct welke aanslag ik bedoelde waar afgelopen weekend een kennis was omgekomen, er zijn er de laatste weken zovéél. Toch schijnt Bagdad een prachtige stad te zijn, met enorme culturele diversiteit en prachtige restaurants aan de rivier. De kapper herinnert zich vooral vroeger, net zoals veel mensen in het Midden Oosten nu overal geweld en chaos heerst, de mooie jaren van zijn welvarende stad en van Damascus, Beirut, Jeruzalem en Cairo. Hij toont mij deze populaire youtube video (https://www.youtube.com/watch?v=4GO52i0xui8)  met emotionele melancholie.

Donderdag 7 mei

Opnieuw een dag vol besprekingen: We rennen van de VN compound naar de President van de Provincie Mosul, die in een klein kamertje (hij is immers ook gevlucht voor ISIS) kantoor houdt. We bespreken ons onderzoek naar terugkeer mogelijkheden voor burgers uit de provincie Mosul. Ik ben direct gefascineerd door de enorme spiegel aan de wand, waardoor hij zichzelf goed kan bekijken als hij aan zijn enorme bureau zit. Toch toont hij sterke betrokkenheid om terugkeer van burgers te plannen indien ISIS verslagen wordt. Niet veiligheid is het grote probleem in de ‘bevrijde’ gebieden, zegt hij, maar de voorzieningen (water en electriciteit) en werkgelegenheid. Grootste uitdaging voor hem en zijn bestuur zal echter zijn het vertrouwen te herwinnen van de burgers die moesten vluchten toen ISIS plots hun dorpen binnenviel en de autoriteiten hen niet konden beschermen.

blog1

Aan het eind van de dag zijn we allemaal erg moe (het is vermoeiender te luisteren en alle informatie op te nemen dan zelf te praten) , maar jongeren uit ons programma nemen ons mee naar een restaurant in een christelijke wijk van Erbil. In een enorme tuin staan tafels met eten, flessen whiskey en waterpijpen klaar. Vanavond is het bingo avond! Iedereen, ook stoere mannen in strakke shirts, vullen serieus hun bingo kaart in. Ik herinner me de kapper van gisteren en kan me voorstellen hoe ook in Bagdad deze taferelen hebben bestaan.

Vrijdag 8 mei

Vandaag ontmoeten we in Erbil onze parters uit Bagdad en Basra, die ik zelf helaas nog niet heb kunnen bezoeken. De verhalen over de gruwelijkheden van ISIS zijn bekend, maar zij vertellen ons dat de shi’itische milities die tegen ISIS vechten net zo erg zijn. Met een net zo extreme religieuze motivatie rekruteren de milities jongeren uit het zuiden te strijden tegen ISIS in Noord- en West Irak. Een van deze partners is een specialist op het gebied van minderheden en dialoog tussen religieuze gemeenschappen. Hij werkt op een universiteit in Bagdad en hij vertelt hoe hij op een dag naar het kantoor van de decaan moest komen. Daar vertelde de decaan verheugd dat binnenkort een speciale spreker op de universiteit een gast collega zou komen spreken. Tot zijn schrik bleek het een belangrijke militie leider te zijn en hij moest hem inleiden! De partner had er nachten van wakker gelegen en heeft zich uiteindelijk op de bewuste dag ziekgemeld. Op de universiteit was er een inzamelingsactie gestart om de milities te financieren en iedere gulle gever werd met naam genoemd. De beheerder van het fonds, een sunni die zelf zijn huid probeerde te redden, sprak hem bij terugkomst op de universiteit aan: Waarom had hij nog niet gedoneerd?

Zaterdag 9 mei

Alweer mijn laatste dag in Erbil en mijn hoofd tolt van de informatie. Tijdens deze bezoeken probeer ik zowel programmatische zaken op orde te brengen als analyse mee te nemen, die vaak niet vanachter de computer in Nederland kan worden opgedaan. Zo’n bezoek raakt al snel voor omdat de ene afspraak tot een andere afspraak leidt en spontane uitnodigingen voor feesten, evenementen en vergaderingen hier heel gewoon zijn. Hoewel ik elk bezoek aan de regio weer vol inspiratie en energie beeindig, ben ik blij dat ik ook weer naar huis kan en er niet meer woon. Het dagelijks leven van de onzekerheid, geweld en tragedie is zo dominant, dat het moeilijk is afstand te houden. Juist door weer thuis te komen ben ik staat om alle informatie op te blijven nemen. Ik kijk uit naar een volgend bezoek.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Irak, Nassama. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s